خونریزی غیر طبیعی رحم - آزمایشگاه سهند کتاب مرجع تخصصی تشخیص ناباروری

نگارش :‌دکتر مجتبی علیاری

خونریزی غیر طبیعی رحم - آزمایشگاه سهند پرسش و پاسخ

پاسخ به سوالات علمی عمومی و تخصصی

خونریزی غیر طبیعی رحم

مقدمه

قاعدگی، هنگامی که خونریزی های رحمی بین 21 تا 35 روز اتفاق افتد طبیعی است. زمان نرمال خونریزی قاعدگی هم بین 2 تا 7 روز طبیعی محسوب می شود. خونریزی رحم هنگامی غیرطبیعی محسوب می شود که تعداد دفعات یا مقدار خونریزی طبق الگوی اشاره شده در فوق نبوده و یا لکه بینی و خونریزی بین سیکل های قاعدگی وجود داشته باشد. خون ریزی غیرطبیعی رحم به دلایل متعددی ممکن است به وجود آید. شایع ترین دلایل شامل اختلالات ساختار سیستم تناسلی و اختلالاتتخمک گذاری هستند. زنان یائسه به دنبال بروز خونریزی توجه درمانی جدی تری باید به خرج بدهند چرا که دلایل خونریزی در آنها ممکن است کاملا متفاوت از زنان در سن تولید مثلی باشد.

 uterine bleeding

عملکرد طبیعی تخمدان

در بانوان در سنین تولید مثل، تخمدان  ها هورمونهای استروژن و پروژسترون را به درون جریان خون ترشح می کند. این دو هورمون، آندومتر(دیواره داخلی رحم)را جهت لانه گزینی سلول تخم تازه تشکیل شده آماده می کنند. غده هیپوفیز،غده ای که در کف مغز قرار گرفته، ترشح هورمونهای تخمدان(همان استروژن و پروژسترون) را با ترشح دو هورمون بنام های FSH و LH تحت کنترل خود دارد. بدنبال تحریک ایجاد شده توسط FSH و LH، یک فولیکول که حاوی یک تخمک نارس می باشد، در درون تخمدان شروع به رشد می کند. فولیکول رشد یافته، شروع به ترشح مقادیر بیشتر هورمون استروژن می کند. هنگامی که مقدار استروژن به حد کفایت رسید، غده هیپوفیز مقدار فراوانی هورمون  LH ترشح می کند که باعث می شود، تخمک از درون فولیکول آزاد شود و بدین ترتیب تخمک گذاری اتفاق می افتد. اگر این تخمک با اسپرم لقاح نکند و یا درون رحم کاشته نشود، ترشح استروژن و پروژسترون حدود هفت روز بعد از وقوع تخمک گذاری افت پیدا میکند و به دنبال آن دیواره داخلی رحم (همان آندومتر) تخریب شده و خونریزی قاعدگی اتفاق می افتد.

ترشح دوره ای هورمونهای FSH و LH از غده هیپوفیز، به دقت تنظیم می شود اما این تنظیم به سادگی می تواند به هم بریزد. هنگامی که هیپوفیز نتواند مقادیر کافی FSH و LH آزاد نماید، تخمک گذاری اتفاق نمی افتد و تنظیم چرخه قاعدگی به هم می ریزد. در بعضی از زنان که تخمک گذار نیستند، آندومتر به دنبال تماس مداوم با استروژن بدون حضور پروژسترون تحریک می شود تا لایه آندومتر به طور کامل تخریب شده و فرو بریزد.این موضوع باعث خون ریزی نامنظم و سنگین می شود. اگر این تحریک استروژنی به مدت طولانی ادامه داشته باشد می تواند باعث بروزبدخیمی در رحم شود.

دلایل خونریزی غیر طبیعی رحم

خونریزی غیر طبیعی رحم می تواند به دلیل اشکال در ساختمان رحم باشد. برخی از این اشکالات ساختاری شامل ضایعات خوش خیم همانند پولیپ ها، فیبروئیدها(میوم ها)و آندومیوز (ضخیم شدن رحم به دلیل مهاجرت بافت آندومتر به دیواره خارجی رحم هستند. دلایل دیگر شامل خون ریزی مرتبط با حاملگی اخیر، سقط و حاملگی خارج رحمی هستند بعلاوه این خونریزی ها می توانند به دلیل اشکال در لخته شدن طبیعی خون( اشکال در فاکتورهای انعقاد خون) اتفاق افتند. ضایعات سرویکس (گردن رحم) یا واژن (مهبل) اعم از خوش خیم و بدخیم، عفونتهای مزمن لایه آندومتر رحم (آندومتریت) چسبندگی های رحم و استفاده ازابزارهای ضد بارداری همانند IUD گاهی باعث بروز خونریزی غیر طبیعی رحم می شوند.

از دیگر دلایل خون ریزی غیرطبیعی رحم شامل داروهایی که آزاد شدن طبیعی هورمونهای استروژن و پروژسترون را تحت تاثیر قرار میدهند، بیماریهای مزمن مانند دیابت، بیماریهای کبدی، کلیوی، پرکاری و کم کاری تیروئید و غده فوق کلیوی(آدرنال) و سایر بیماریهایی که متابولیسم (سوخت و ساز) استروژن و پروژسترون را تغییر می دهند را می توان نام برد.

استرس روحی – روانی و فیزیکی همانند تغییرات ناگهانی وزن بدن، ممکن است ترشح هورمونهای FSH و LH از غده هیپوفیز را تغییر داده و مانع تخمک گذاری شوندو با این مکانیسم ایجاد خونریزی نمایند.

خونریزی غیر طبیعی ناشی از عدم تخمک گذاری

خونریزی غیر عملکردی رحم، نوعی از خون ریزی رحمی است که به اشکالات ساختمانی رحم و لایه آندومتر ارتباطی ندارد. تشخیص این نوع از خون ریزی با رد سایر عوامل امکان پذیر است ، بدین ترتیب که اگر اشکال ساختاری در رحم و آندومتر پیدا نشود و بیماریهای مزمن هم وجود نداشته باشند، این نوع از خونریزی (غیرعملکردی) مطرح می شود. بعلاوه سایر عوامل همانند عوارض ناشی از بارداری (سقط و بارداری خارج رحمی) و مصرف داروهایی که سیستم هورمونی و یا انعقادی بدن را تغییر میدهند، بایستی رد شوند. خونریزی غیرعملکردی در نیم سال اول شروع سیکل های قاعدگی و در سالهای آخر قبل از یائسگی شایع ترند اما فراموش نکنیم که در هر زمانی ممکن است اتفاق افتند. دلیل این نوع خونریزی تخمک ناگذاری ، یعنی نبود تخمک گذاری و ترشح مناسب استروژن و پروژسترون است و می تواند خود بیمار یا پزشک را به این حقیقت راهنمایی کند که تخمک گذاری بطور طبیعی اتفاق نمی افتد.

تشخیص

زمانی که بیمار خونریزی غیر طبیعی رحم دارد بایستی توسط پزشک تحت بررسی قرار گیرد.یک تاریخچه مناسب پزشکی، بحث در خصوص عوامل احتمالی و یک معاینه بالینی دقیق لازم است. روش های تشخیص متعددی جهت یافتن علت خونریزی غیرطبیعی رحم وجود دارند.

  • سونوگرافی

سونوگرافی روشی است که در آن از امواج صوتی با فرکانس بالا جهت ایجاد نمودن تصویر از ساختمان لگن استفاده می شود. این روش رایج ترین روش تصویربرداری از لگن می باشد که هیچ اشعه مضری هم ندارد. سونوگرافی در حفره لگن ، در بالای شکم و در درون واژن قابلیت خوبی جهت تصویربرداری دارد. روش دیگری بنام سونوهیستوگرافی وجود دارد که با استفاده از آن می شود درون رحم را جهت بررسی پولیپ ها، فیبروئیدها و چسبندگی ها مشاهده نمود. اشکالات آندومتر رحم را هم می توان با تکنیک دیگری بنام هیستروسالپنگوگرافی (HSG) مشاهده نمود.

بعلاوه در مواردی CT و MRI را هم جهت ایجاد تصاویر سه بعدی از اندامهای مختلف همانند رحم به کار برد. گاها نیز پزشک لازم می داند که از بافت آندومتر رحم جهت بررسی بافت آن ، بیوپسی( نمونه برداری) انجام دهد.

  • هیستروسکوپی:

هیستروسکوپی روش مفیدی است که در آن دستگاهی مانند تلسکوپ از طریق سرویکس (گردن رحم)، داخل رحم برده شده و به پزشک این اجازه را می دهد که تمام درون رحم را به چشم ببیند.

  • بررسیهای آزمایشگاهی

مطالعات آزمایشگاهی غالبا به تشخیص دلیل خون ریزی غیرطبیعی رحم کمک می کنند. قبل از هر چیز یک آزمایش بارداری جهت رد اختلالات مرتبط با حاملگی باید انجام شود.غالبا بررسی آزمایشگاهی کم خونی و اختلالات انعقادی مورد نیاز است.

هنگامی که اختلالات ساختاری سیستم تناسلی در معاینه بالینی و تکنیک های تصویر برداری رد شد، یک آزمایش خون جهت بررسی هورمونهای هیپوفیزی(FSH و LH)، پرولاکتین هورمونهای تیروئید بایستی انجام شود. اگر شواهدی از رشد زاید مو وجود داشته باشد ممکن است علت زمینه ای، سندرم تخمدان چند کیستی (PCOS) باشد. PCOS معمولا با سیکل های نامنظم و قاعدگیهای سنگین همراه است. افزایش رشد مو ممکن است پزشک را به ارزیابی هورمونهای مردانه( آندروژن ها) راهنمایی کند که مهمترین آنها تستوسترون و DHEA هستند. آزمایشات دیگر جهت بررسی کبد، کلیه، لوزالمعده(پانکراس) و اندامهای دیگر مفید هستند.

درمان

درمان اختصاصی جهت هرکدام از دلایل احتمالی خون ریزی غیر طبیعی رحم از سوی پزشک برای شما طراحی خواهد شد. اختلالات ساختاری همانند فیبروئید ها و پولیپ ها در همان زمان انجام هیستروسکوپی قابل درمان هستند. بیمار معمولا تا 24 ساعت بعد از انجام هیستروسکوپی می تواند فعالیت های روزانه خود را از سرگیرد. بیمارانی که مقدار کافی استروژن در خونشان دارند اما تخمک گذاری نمی کنند را می توان به طور موثری با پروژسترون هائی همانندمدروکسی پروژسترون استات درمان نمود. انواع دیگری از پروژستین ها همانند پروژسترون طبیعی، بصورت قرص، شیاف واژینال یا آمپول دردسترس هستند و به دفع کامل لایه آندومتر تخریب شده در زمان قاعدگی کمک می نمایند. در بسیاری از موارد، بیماران به درمان با دوزهای پایین ضدبارداریهای خوراکی پاسخ خوبی میدهند و سیکل هایشان منظم می شود. این روش درمان جهت بانوانی که نمی خواهند بچه دار شوند فوق العاده مفید است.

  • منوراژی

جهت بیماران با منوراژی (قاعدگیهای طولانی با حجم دفع خون زیاد) تجویز استروژن باعث قطع خونریزی و ثبات لایه آندومتر می شود. معمولا در این بیماران انجام یک بیوپسی(نمونه برداری)از آندومتر لازم است. استروژن ها را می توان بصورت خوراکی تجویز نمود که مثال آن استروژن کونژوگه است.

استروژن های داخل وریدی را در صورت لزوم جهت کنترل خون ریزهای سنگین استفاده نمود. چند روز بعد از درمان با استروژن، پروژستین ها با هدف کنترل نمودن دوره های خون ریزی باید تجویز شوند.

خون ریزی های سنگین را گاهی می توان با ضدبارداریهای خوراکی با دوز کم درمان نمود.

 IUD های حاوی لوونورژسترول در درمان خون ریزیهای سنگین غیر عملکردی رحم بسیار مفیدند و شاید حتی موثرترین درمان باشند. ضد التهاب های غیر استروئیدی همانند بروفن، ناپروکسن و.... در بعضی زنان باعث کاهش خون ریزی می شوند. این نوع درمان بیمارانی که گذاشتن  IUD باعث بروز خون ریزی می شود بسیار موثر است.

  • اختلالات غده هیپوفیز و سایر غدد

اختلالات غده هیپوفیز و تیروئید باعث تخمک ناگذاری و بی نظمی های قاعدگی می شوند. بیماران با کم کاری تیروئید را می توان با جایگزینی خوراکی هورمونهای تیروئید درمان نمود. پرکاری تیروئید را هم می توان با درمان دارویی، ید درمانی یا جراحی غده تیروئید درمان نمود. درمان هیپرپرولاکتینمی( افزایش ترشح هورمون پرولاکتین) را هم می توان با داروهای خوراکی همانند کابرگولین یا بروموکریپتین مداوا کرد.

بیمارانی که در آنها هورمون پرولاکتین افزایش یافته است بهتر است جهت انجامCT  یا MRIاز غده هیپوفیز راهنمایی شوند تا امکان وجود ضایعات غده هیپوفیز بررسی شود.

گاهی اوقات ورزش های سنگین یا تغییر عادت زندگی روزمره(جهت کاهش وزن و یا انجام گیاه خواری) باعث به هم خوردن تعادلات هورمونی شده و باعث خون ریزی غیرطبیعی رحم می شود.

  • سندرم تخمدان چند کیستی PCOS

درمان در این بیماران بستگی به هدف درمان دارد اگر حفظ قابلیت باروری مدنظر نباشد و نیت از درمان کنترل خون ریزی غیر طبیعی رحم باشد درمان متناوب با پروژستین یا ضدبارداریهای خوراکی جهت کنترل خونریزی و کاهش احتمال سرطان رحم مفید است.

اگر هدف درمان حفظ قابلیت باروری و ایجاد قابلیت باردار شدن باشد درمان با کلومیفن سیترات روش مناسبی است.اگر درمان با کلومیفن جوابگو نباشد درمان های دیگری هم وجود دارند. PCOS می تواند با افزایش فشار خون بیماریهای قلبی جوش صورت و افزایش رشد موهای زاید چاقی و دیابت همراه باشد. بنابراین توجه و درمان مناسب در این شرایط بسیار مهم است.

 

 

نظرات (0)

دارای رتبه 0 بواسطه 5 بر اساس 0 رأی
نظر ارسال شده‌ی جدیدی وجود ندارد

دیدگاه خود را بیان کنید

ارسال دیدگاه بعنوان یک مهمان - ثبت نام کنید و یا وارد حساب خود شوید.
پیوست ها (0 / 3)
اشتراک‌گذاری موقعیت مکانی شما
متنی که در تصویر ذیل مشاهده می‌کنید را وارد نمایید

کروکی آزمایشگاه سهند

 آدرس : تهران ، خیابان شهید بهشتی ، چهارراه اندیشه ، خیابان سهند ، شماره ۶

 تلفن :‌ ۸۸۵۲۹۸۱۳ - ۰۲۱  |  تلفکس : ۸۸۵۴۴۱۵۷-۰۲۱

 ارتباط آنلاین با بخشهای مختلف

Top
توجه ما از کوکی ها برای بهبود عملکرد وب سایت استفاده میکنیم . ادامه استفاده از سایت به معنی پذیرفتن این امکان است . More details…
×

 

برای دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه های مختلف عمومی و تخصصی در شبکه های اجتماعی با ما همراه باشید

network telegram  کانال تلگرام عمومی

network telegram  کانال تلگرام ویژه پزشکان

network insta  اینستاگرام آزمایشگاه سهند

network Twitter  توییتر آزمایشگاه سهند

network linkedin  شبکه لینکد این آزمایشگاه سهند